DEDELİK KURUMU EKSENİNDE DEĞİŞİM SÜRECİNDE ALEVİLİK

Ali Yaman
Yazdır

 

T.C.
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

 

DOKTORA TEZİ

DEDELİK KURUMU EKSENİNDE
DEĞİŞİM SÜRECİNDE ALEVİLİK

 

ALİ YAMAN

 

TEZ DANIŞMANI:

PROF. DR. MURAT ÖZYÜKSEL

 

İSTANBUL-2001

Öz

Bu tez çalışması ülkemiz inanç yapılanması bakımından büyük önem taşıyan Alevilik konusunu ele almaktadır. Bu konu ele alınırken Cumhuriyetin kurulması sonrasında yaşanan toplumsal değişim süreci çerçevesinde yaşanan farklılaşmalar, Aleviliğin geleneksel olarak en önemli kurumu olan Dedelik kurumu ekseninde sergilenmeye çalışılmıştır. Öncelikle Alevilik, değişim olgusu ve Dedelik kurumu üzerine elde edilen en son yazılı kaynaklara ve alan verilerine dayanılarak bilgiler sunulmuştur. Daha sonra ise bulguların değerlendirilmesine geçilmiştir. Bulgular bu kurumun temsilcileri olan ve Aleviliği günümüze taşıyan Dedeler üzerinde gerçekleştirilmiş alan çalışmamızın verilerinin değerlendirilmesine dayanmaktadır. Araştırmaya Dedelik kurumu ve Aleviliğin değiştiği düşüncesinden yola çıkılmış ve bulgular bölümünde sunulan verilerle de bu değişme sürecine ilişkin ayrıntılar tablolar ve analizleri ile ortaya konulmuştur. Yine bu değişim süreci verilmeye çalışılırken Dedelik kurumuna ilişkin ayrıntılar da sunulmuştur. Ekler bölümünde ise alanda uygulanan görüşme formunun yanısıra, Alevi Ocakları’na ilişkin kapsamlı bir liste ve Dedelik Kurumuna ilişkin yazılı ve görsel belgeler verilmiştir.

Abstract

This dissertation investigates the topic of Alevism which has great significance within the Anatolian belief systems. The transformation resulting from the social change which taken place following the proclamation of the Turkish Republic is presented within the framework of the institution of religious guides. First of all, information on Alevism, the phenomenon of change and the institution of religious guides is presented based on the most recent written sources and field data. The findings are based on the evaluation of the data which are gathered through the field research conducted on the religious guides who are representatives of this institution, and also carriers of Alevism to the modern day. This research begins with the assumption that both the institution of religious guides and Alevism have changed. The data presented at the findings section illustrates the details of the change through the use of tables and analysis. Also, while presenting the process of change, detailed information on the institution of religious guides is presented. In the supplement, in addition to the survey form used in the field, a detailed list of the Alevi lineages, as well as print and visual document on the institution of religious guides are present.